Salı, Şubat 25, 2020
Ana Sayfa Tarih Kimdir Pir Sultan Abdal?

Kimdir Pir Sultan Abdal?

 

Kimdir Pir Sultan Abdal?

Öncelikle Pir Sultan Abdal hakkında edindiğimiz bilgilerin kesin bir kaynağı yoktur.kuşaktan kuşağa aktarılan bilgiler , başka ozanların eserlerinden edinilen bilgiler ve kendi eserlerinden çıkarımda bulunduğumuz kadarı ile Pir Sultan Abdal’ı işleyeceğiz.Kendi eserlerinden günümüzde bile çıkarım da bulunmamızın sebebi 16.yüzyılda kaleme aldığı eserlerinde kullandığı dilin sade olmasıdır.
Asıl adı Haydar olan Pir Sultan , Sivas’ın Banaz köyünde dünyaya gelmiştir.Kökeni Horasan’a dayanan ve Türkmen aşiretlerinden olan Pir Sultan’ın Doğum ve ölüm yılı kesin değildir.Alevi-Bektaşilik ekollerinden olan Pir Sultan’ın soyu 4.imam olan İmam Zeynel Abidin’e dayanmaktadır.
Pir Sultan’ın yaşamını ele aldığımız da canı pahasına zalime boyun eğmeyişi ile bizlere gösterdiği keskin duruşu , inandığı davadan hiçbir şekilde geri adım atmayan ve her koşulda davasını dile getiren yapısıyla Alevi geleneğininin ekollerinden olmuştur.
Şiirlerinde,Hz.Ali ve Şah İsmail‘e karşı sevgi görülürken iktidara karşı ağır eleştiriler de görülür.Zira eleştirilerin sebebi o dönemde Osmanlı Devleti‘nde yaşanan tah kavgaları , otoritenin zayıflamasına bağlı olarak taşrada rüşvetin,haksızlığın,yolsuzluğun artması ,yönetimde yaşanan aksaklıklar ve devlet adamlarının başına buyruk hareket etmesidir.
O devirde(16yy) Alevilere yapılan baskılar Pir Sultan’ı yıldırmamış aksine kalemini iyice keskinleştirmiştir.Bu sayede tasavvuf sınırlarını aşıp geniş kitleler tarafından tanınmıştır.Zamanla Pir ünvanını alan Pir Sultan abdal , müritlerine dersler vermeye başlamıştır.İlerleyen zamanlarda Pir Sultan’ı darağacına götüren Hızır Paşa’da Pir’in dergahına katılmıştır ve 7 yıl dergahta pişmiştir.Pir Sultan’dan dualar istemiştir , Pir’de Hızır Paşa‘ya dualar etmiştir.Fakat görüldüğü üzere tam pişememiş çiğ kalmıştır.
Hızır Paşa , Hızır ünvanını Paşa olduğunda almıştır. Yaşar Kemal’in , İnce Memed eserinde geçtiği kadarı ile dergahtaki adı ”HIDIR” dır.
Dergahtan çıkan Hızır Paşa , Sivas’a vali olarak atanır.Fakat yönetimde başına buyruk hareketleri , kurmaylarının keyfi uygulamaları , rüşvete karışmaları , hak yemeleri , Pir Sultan’ı öfkelendirir.
Vali olan Hızır Paşa , Pir’i yemeğe davet eder.Pir daveti geri çevirmez ve yemeğe teşrif eder. Yemek vakti herkes yemeği yerken Pir Sultan yemez.Paşa , neden yemezsin pirim? diye sorar. Bunun üzerine Pir Sultan , ben bu yemeği yiyemem der.Sebebi sorulduğunda ise Pir şu cevabı vermiştir : Bu sofrada yetim hakkı var , haksızlık var ben haram yemem.
Bunun üzerine Hızır Paşa , haramın olmadığına dair inkar eder. İnkara karşı ”Bu yemekleri ben değil köpeklerim bile yiyemez” cevabını verir.Bu cevaba öfkelenen Hızır Paşa , Hocasını zindana attırır. Biraz zaman geçtikten sonra Pir Sultan’ı affetmek için çağırır fakat bir şartı vardır.Pir Sultan’dan bir şiir okumasın ister Hızır Paşa. Fakat bu şiirde ”Şah” kelimesinin geçmemesini ister.Ve PİR SULTAN ABDAL dilden dile yayılan o şiirini okur.(İlk 2 kıtası)

Hızır Paşa bizi berdar etmeden,
Açılın kapılar Şah’a gidelim,
Siyaset günleri gelip çatmadan,
Açılın kapılar Şah’a gidelim.
Bunda bilmeyeni bildirirler mi
Eli bağlı namaz kıldırırlar mı
Yoksa Şah diyeni öldürürler mi
Açılın kapılar Şah’a gidelim.

Bu şiirinin üzerine Hızır Paşa , Hocası Pir Sultan Abdal’ı asmıştır.Alevi inanışlarına göre ise darağacında sır olmuştur.Bazı kaynaklarda Pir Sultan Abdal’ın Safevi ajanı olduğu da geçer bunun sebebi ise zamanında hükümeti eleştirmesidir ve Pir’e bir kılıf bulunmasıdır.Sonda okumuş olduğunuz hikaye ise hakkın adını ve hakka inanmış insanları kullanarak hak yiyen insanın hikayesidir.
EREL ALKAN – ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ

2 YORUMLAR

  1. Dar kaynakça ile kendi yorumunuzu da katarak güzel yazı olmuş . Fakat Pir Sultan'ın edebi kişiliğine de değinilseydi Halk Edebiyatı'ndaki konumuna değinilseydi daha iyi olabilirdi.Yine de tebrik ederim.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -

Most Popular

OSMANLI- TÜRK MODERNLEŞMESİNDE TOPLUMSAL HAFIZANIN ÜRETİMİ

OSMANLI- TÜRK MODERNLEŞMESİNDE TOPLUMSAL HAFIZANIN ÜRETİMİ Hafıza kelimesi hem Doğu dillerinde hem de Batı dillerinde farklı şekillerde karşılık bulmaktadır. Karaaslan’ın Develioğlu’ndan aktardığı şekliyle, Osmanlıca bir...

Bourdieu’nun Habitus Kavramı Nedir?

Bourdieu’nun Habitus Kavramı Sosyoloji öğrencileri tarafından bilinmesi gereken kavramlardan birisi de habitus kavramıdır. Çünkü bu kavram günümüz için bize ipuçları vermektedir. Bourdieu, toplumsal eşitsizliğin bizim...

Prekarya ( Yeni Tehlikeli Sınıf ) Kitap Analizi

Prekarya kitabı, sosyoloji öğrencilerinin okuması gereken kitapların başında yer alıyor. Var olanın arkasındaki gerçekliği fark etmek istiyorsanız ve vasıflı bir haldeyken ‘vasıfsız işçi’ olmak...

Sosyolojik Bağlamda Reklam Analizi

Sosyolojik Bağlamda Reklam Analizi Reklam analizine başlamadan önce reklamda gördüğüm göstergelere değinmek istiyorum. Reklamı bulduğumda benim ilk gözüme çarpan şey, kocanın yaptığı sembolik “ev çatısı”...